روان موزیک

تار، معروف ترين و شناخته شده ترين ساز سنتي ايران به حساب مي آيد . تار

سازي است با بدنه اي بزرگ و دسته اي بلند. بدنه تار شامل دو محفظه بزرگ

و کوچک است.اصطلاحاً محفظه بزرگ تر را « كاسه » و محفظه ی کوچکتر را «نقاره»
مي نامند. روي كاسه و نقاره را با پوست نازك گوسفند مي پوشانند .
بدنه تار به دسته اي بلند حدود 50 سانتيمتر وصل مي شود. روي دسته تار را با
پرده هايي از جنس روده و براي تعيين محل انگشت گذاري مي بندند . تعداد
پرده هاي دسته تار 28 عدد مي باشد. در انتهاي دسته تار جعبه گوشي ها قرار
گرفته و 6 عدد پيچ چوبي كه اصطلاحاً آنها را گوشي مي گويند ، تعبيه شده
است.
به هر گوشي يك سيم وصل شده كه سر ديگر سيم در انتهاي كاسه
محكم شده است. سيم ها از روي قطعه اي شاخي به نام خرك عبور مي كنند .
خرك تار برروي پوست كاسه قرار مي گيرد . سيم هاي تار را دوتا دوتا و
به صورت زوج و همصدا كوك مي كنند. دو سيم اول سفيد، دو سيم دوم زرد،
سيم پنجم سفيد و سيم ششم زرد است. تار را با مضراب برنجي كوچكي
مي نوازند. بخشي از مضراب را با مقداري موم مي پوشانند تا راحت تر در
دست نوازنده استقرار يابد.
تا پيش از دوران صفويه در كتاب ها و آثار تاريخي هيچ اسم و اثري از تار
ديده نمي شود. در دوران قاجار تار از اركان موسيقي ايران به حساب مي آيد .
عكس هاي باقيمانده از دوره قاجار، نوازندگان تار را با حالتي نشان مي دهند
كه تار را بر روي سينه قرار داده و مي نوازند . درست مانند تارنوازي
نوازندگان آذربايجان در زمان حاضر. امروزه تار را برروي زانو مي گيرند و
مي نوازند. از معروف ترين نوازندگان تار از گذشته ها مي توان از ميرزا عبدالله،
آقا حسينقلي، غلامحسين درويش، علينقي وزيري و علي اكبر شهنازي نام برد.
از نوازندگان معاصر تار كه شهرت و مقبوليت يافته اند نام : جليل شهناز،
لطف الله مجد، غلامحسين بيگجه خاني، فرهنگ شريف، هوشنگ ظريف،
حسين عليزاده و محمدرضا لطفي و... قابل ذكر است. هريك از نوازندگان به
سهم خود در تكامل اين ساز قدم هاي مؤثري برداشته و نغمات دل انگيزي
اجرا كرده اند. در ميان استادان تار بايد از مرحوم درويش خان ياد كرد كه سيم
ششم را به تار اضافه كرد و نغمه هاي زيبايي براي تار پديد آورد. پس از او از
استاد علينقي وزيري بايد نام ببريم كه اولين بار در موضوع تار كتاب دقيقي
تأليف كرد و شيوه هاي آموزش آن را با روش هاي علمي همراه ساخت و آثار
باارزش فراواني درزمينه تار نوشت.
تار به عنوان پرطنين ترين ساز مضرابي، صدا يي درخشان و رسا دارد و
براي بيان حالات و ارزش هاي موسيقي سنتي ايران از توانايي كافي بهره مند
است. آموزش رديف موسيقي سنتي ايران برروي تار متداول تر از ساير سازها
مي باشد. تار هم به تنهايي و هم در همراهي با اركستر به كار مي رود. تار
به لحاظ شخصيت صدايي رنگ و حالت شهري دارد و بيان احوال و
خصايص مردم مرفه را تداعي مي كند. صداي تار شخصيت موسيقي سنتي
ايران را به خوبي نشان مي دهد. بنابراين در همراهي شعر و ادبيات كلاسيك
ايران و در نشان دادن فضاهايي كه رنگ و حالت اصالت در آنها موردنظر

است، نقش ويژه اي دارد.

برگرفته از کتاب موسیقی سنتی ایران نوشته ی ایرج برخوردار