داروهای ضد افسردگی- قسمت سوم
![]()
انواع
و تفاوتهای داروهای ضدافسردگی
با
وجودی که تمام داروهای ضدافسردگی تقریباً به یک اندازه موثرند امّا انواع و اقسام
آنها به بازار عرضه میشود. به طور کلّی، داروهای ضدافسردگی بر حسب این که بر
کدامیک از ناقلهای عصبی و چگونه اثر میگذارند، به ردههای مختلفی تقسیم میگردند.
مهار
کنندههای مونوآمین اکسیداز MAOIها نخستین داروهای ضدافسردگی بودند که
ساخته شدند. اثر بخشی آنها از طریق مسدود کردن آنزیمهای مونوآمین اکسیداز (مواد
شیمیایی که ناقلهای عصبی را میشکنند) است. در حال حاضر، MAOIها به ندرت تجویز میشوند زیرا از یک سو
مصرف آنها به همراه برخی غذاها میتواند باعث مشکلات جدّی سلامتی گردد و از سوی
دیگر، اثرات جانبی داروهای جدید ضدافسردگی به مراتب کمتر است. با وجود این، MAOIها برای برخی اختلالات خاص، به ویژه هنگامی
که سایر داروهای ضدافسردگی کارایی نداشته باشند، بسیار موثر هستند.
MAOIها
شامل ایزوکربوکسازید (با نام تجاری مارپلان)، فنلزین (با نام تجاری ناردیل) و
ترانیل سیپرومین (با نام تجاری پارنات) میباشند.
داروهای
ضدافسردگی سه حلقهای TCAها برای سالهای متمادی تنها جایگزین موجود
برای MAOIها بودند. TCAها
از جذب مجدّد ناقلهای عصبی نوراپینفرین، سروتونین و با درجه کمتری، دوپامین در مغز جلوگیری میکنند.
پزشکان معمولاً TCAها را کمتر به عنوان نخستین دارو برای
درمان تجویز میکنند زیرا داروهای جدیدتر ضدافسردگی اثرات جانبی کمتری دارند.
داروهای
ضدافسردگی سه حلقهای شامل آمیتریپتیلین (با نام تجاری الاویل و اِندپ)، آموکساپین
(با نام تجاری آسندین)، دزیپرامین (با نام تجاری نورپرامین)، دوکسپین (با نامهای
تجاری سینکوان و آداپین)، ایمیپرامین (با نام تجاری توفرانیل)، نورتریپتیلین (با
نامهای تجاری آونتیل و پاملور)، پروتریپتیلین (با نام تجاری ویواستیل) و
تریمیپرامین (با نام تجاری سورمونتیل) میباشند.
علاوه
بر اینها، داروی کلومیپرامین (با نام تجاری آنافرانیل) نیز به صورت غیررسمی تجویز
میشود. بدین معنی که به منظوری غیر از منظور اصلی تجویز میشود زیرا هنوز تأئید
اداره
دارو و غذا (FDA) را به دست نیاورده است.
مهار
کنندههای جذب مجدّد سروتونین SSRIها داروهای ضدافسردگی جدیدتری هستند که از MAOI ها و TCAها،
اثرات جانبی کمتری دارند. اثر بخشی آنها از طریق مسدود کردن جذب مجدّد سروتونین
بدون تأثیر گذاشتن بر سطح نوراپینفرین یا دوپامین است.
SSRIها
شامل سیتالوپرام (با نام تجاری سلکسا)، اسیتالوپرام (با نام تجاری لکساپرو)،
فلوکستین (با نامهای تجاری پروزاک و سارافم)، پاروکستین (با نام تجاری پاکسیل) و
سرترالین (با نام تجاری زولافت) میباشند. در برخی موارد، فلووکسامین (لوواکس) نیز
ممکن است به صورت غیررسمی تجویز شود.
مهارکنندههای
جذب مجدّد نوراپینفرین و دوپامین NDRIها از طریق مسدود کردن جذب مجدّد دوپامین و
نوراپینفرین، بدون تأثیرگذاری بر سطح سروتونین، اثر میکنند. این کار باعث اجتناب
از بسیاری از تأثیرات جانبی مرتبط با سروتونین (مثل تأثیرات جانبی جنسی) میگردد.
تنها NDRI موجود در آمریکا بوپروپیون (با نام تجاری
ولبوترین) است.
مهارکنندههای
جدب مجدّد سروتونین و نوراپینفرین (SNRIها)، جذب مجدّد سروتونین و نوراپینفرین را
بدون اثرگذاری بر سطح دوپامین، مسدود میکنند. این
داروهای ضدافسردگی شامل دولوکستین (با نام تجاری سیمبالتا) و ونلافاکسین (با نام
تجاری افکسور) میباشند. TCAها نیز در اصل جزء SNRI ها
هستند.
تعدیل
کنندههای نوراپینفرین- سروتونین، برخی گیرندههای خاص را که سروتونین و
نوراپینفرین دریافت میکنند، مسدود مینمایند. تنها دارویی از این دسته که در
آمریکا عرضه میشود میرتازاپین (رمرون) است.
برخی
داروهای ضدافسردگی هم جذب مجدّد و هم گیرندههای سروتونین را مسدود میکنند. این
تعدیل کنندههای سروتونین شامل نفازودون (سِرزون) و ترازودون (دسیرل) میباشند.
داروهای
جدیدتر ضدافسردگی نیز در آزمایشگاههای مختلف در دست ساخت است.